Hoe schrijf je een verrassende plotwending?

0  comments

Nu je al weet hoe een plot te schrijven (lees hoe schrijf je een plot voor je boek en de verdeling van je verhaal in plots), is er nog de vraag hoe je een spannende plotwending kan neerpennen die niet volledig uit de lucht komt vallen?

Als ik zelf aan het schrijven ben, dan denk ik geen plot vooraf volledig uit. Ik denk wel na over het verhaal en de personages, maar ik begin dan gewoon te schrijven, zonder dat ik zelf weet waar het zal eindigen. Soms heb ik wel vaag een idee over een eindpunt van mijn verhaal, maar meestal niet. Het verhaal ontwikkelt zich al schrijvend. Want ik merk dat het slot van het verhaal bij mij meestal komt nadat ik drie tot vier hoofdstukken heb geschreven. Tijdens het schrijven zie ik plots verhaallijntjes uit mijn pen vloeien die dan uiteindelijk samen moeten komen. Ik stop dan vaak, soms zelfs enkele dagen tot ik weet hoe ik alles in elkaar kan doen vallen.

Bij het jeugdboek (nu in fase van herschrijven na redactie en proeflezers) heb ik ook op een groot blad geschreven welke weg het hoofdpersonage Quinn zou afleggen. Een kaart zeg maar. Soms moet ik iets terug keren om iets aan te passen aan de personages of aan een verhaallijn opdat de structuur van het verhaal en het einde dus goed in elkaar zou geweven zijn. Of voeg ik een stuk toe om de spanning te verhogen. Of schrap ik daarom juist. Wat ik met mijn verhaal wil zeggen, is dat iedereen zijn eigen werkwijze heeft. Ik kan hier enkel beschrijven hoe ik het doe, hoe ik gelezen heb van andere auteurs hoe zij het doen (een schrijver leert altijd bij over zijn vak) of welke kapstokken ik kan meegeven zodat je er een spannende verhaal kan aan ophangen.

In de meeste boeken, zeker de thrillers, detectives, mysterieverhalen, wil je dat je lezers op het puntje van hun stoel zitten om het verhaal uit te lezen. Je wilt vermijden dat je lezer in slaap zou vallen. Dus wordt er vaak gebruik gemaakt van een plottwist: een verandering in het verhaal die je lezer niet verwachtte.

Hoe vermijden dat je plottwist voor je lezer heel onverwacht komt?

Er zijn een aantal dingen die je kan doen om te vermijden dat de onverwachte gebeurtenissen die je in je verhaal schrijft te onverwacht, te bruusk komen voor je lezers.

1. Heb je in de loop van je verhaal al tips of hints gegeven?

Voor je lezers moet een plottwist aanvoelen als iets dat na de ontdekking als logisch aanvoelt. Want een plottwist die volledig uit de lucht valt, wordt niet aanvaard. Het moeten puzzelstukjes zijn die plots in elkaar passen.

Bijvoorbeeld: nu snap ik waarom hij de dader is: de modder op zijn schoenen verraden hem. Hij was bij het slachtoffer op een modderige plaats, niet op de plaats van zijn alibi.

2. Past je plottwist bij je personages en in je verhaal?

Vooraleer je plottwist in je verhaal verschijnt, moet je er dus al eventjes mee bezig zijn. Je hebt hier en daar al een puzzelstukje gelegd. Iets vermeld in je verhaal, een detail of zo, waarvan je lezer maar later zal begrijpen waarom. Maar zorg ervoor dat het niet te vergezocht is. Je kan niet van een conservatieve, ouderwetse man plots een sportieve krachtpatser maken. Er is een reden waarom je dat personage eerst beschreven hebt als een conservatieve, oude man. Denk dus goed na over je plottwist. Je personages zijn geen figuren die zoals het jou past zomaar kunnen veranderen van persoonlijkheid. Dit geldt ook voor je verhaal. Je plottwist moet dus passen in je verhaallijn en ook bij je personages. De plottwist mag niet het belangrijkste zijn, nee: het is een instrument om je verhaal spannender te maken, je lezers op het verkeerde been te zetten en te boeien. Je personages en je verhaal is het belangrijkste, een plottwist is maar een middel dat je gebruikt.

3. Is het doel van je plottwist juist gekozen?

Een plottwist mag niet als bedoeling hebben om je lezers te doen schrikken of te choqueren. Als je iets totaal onverwachts laat gebeuren, kan het gebeuren dat je lezer zijn draad in het verhaal kwijt is. Dan duurt het weer eventjes vooraleer je lezer terug zijn aandacht bij het verhaal heeft. In het slechtste geval ben je je lezer volledig kwijt. Het doel van je plottwist moet dan ook zijn om stukjes van een puzzel die je lezer nog niet ontdekt had samen te leggen tot een achteraf logisch lijkend geheel.

Het woord plottwist zegt het zelf: to twist, draaien. Je keert een situatie die de lezer verwacht om naar een onverwachte situatie. Bij een goede plottwist draait je lezer mee in zijn gedachten met je verhaal. Bij een slechte plottwist lijkt het alsof er gewoon nieuwe feiten worden vermeld die alleen maar verwarring zaaien of die zo van de pot gerukt zijn dat je je lezer totaal verliest.

Wat is dan een deus ex machina?

Soms wordt voor een plottwist ook de term deus ex machina gebruikt. Men spreekt van een deus ex machina als een plot op een manier, die niet logisch uit het voorafgaande voortkomt, onverwacht een einde aan een episode maakt. Een kunstgreep die gebruikt wordt om een verhaal te kunnen beëindigen. Men zegt hierover dat het de geloofwaardigheid van een verhaal aantast en het getuigt van een gebrek aan inventiviteit van de schrijver. Bijvoorbeeld je personage wordt op het einde wakker en alles is maar een droom. Of je personage wordt bedreigd en wordt plots de dader wordt plots door iemand anders neergeschoten die voordien niet eens in het verhaal voorkwam, zelfs niet eens in dezelfde ruimte was. Een personage die afgeschilderd was als een superheld moet in de finale van je verhaal niets bijzonders meer doen omdat de oplossing, bijv. iets vinden, hem in de schoot wordt geworpen, bijv. een schat ligt voor het grijpen op een plaats die je verwacht.

Het woord deus ex machina zegt het al: het lijkt alsof de schrijver voor God heeft gespeeld en een goddelijke tussenkomt heeft voorzien om zijn verhaal af te werken. Een deus ex machina voelt aan als een anticlimax voor je lezer die zich bedrogen voelt. Hij heeft het gevoel dat je personage(s) gewoon een goede afloop krijgen zonder dat zij ervoor hebben moeten werken of zich hebben moeten inzetten.

Enkele voorbeelden uit films, want deze bezondigen zich vaak aan een deus ex machina, een onverwachte plottwist die niet logisch is:

  • In Toy Story is alles verloren voor Woody en Buzz als ze gestrand zijn in een tankstation, maar toevallig staat daar een wagen van hetzelfde restaurant waar Andy zich bevindt. Ze hoeven maar in te springen. Nogal veel toeval, denk je niet?
  • In Jurasic Park zijn de personages omsingeld door Velociraptors en het lijkt onmogelijk om te ontsnappen totdat plots een T-Rex tevoorschijn komt die de andere prehistorische dieren aanvalt. Ik wou dat ik soms een T-Rex had die tevoorschijn komt als ik hem nodig heb.
  • In één van de oude Supermanfilms, deze uit 1978 vliegt Superman supersnel rond de aarde zodat de gebeurtenissen uit voorgaande scènes ongedaan worden gemaakt. Als dat niet handig is?
  • In Harry Potter en de geheime kamer op het moment dat alles over lijkt voor Harry, vliegt een feniks in de kamer en geeft aan Harry het zwaard van Gryffindor dat hem toelaat om de basilisk te doden. De basilisk vliegt uiteindelijk weg uit de geheime kamer zodat iedereen eruit kan gaan.

Moraal van dit verhaal:

Vergeet dus niet je plot te twisten, zolang het maar geen deus ex machina wordt.

Of om de filmtitels te gebruiken: wees een tovenaar als Harry Potter in je geheime schrijfkamer, beschouw het schrijven van een verhaal als een spelletje, een speels verhaal (toy story), spring op die wagen die je zal brengen naar een boek, zonder een dinosaurus te zijn die geen spannende plottwist kan schrijven. Nee, ook jij bent een superman als schrijver. En ben je niet tevreden over wat je geschreven hebt? Je kan altijd je tekst terugdraaien zoals superman rond de aarde vliegt. Vergeet alleen geen spannende plottwist.

Een ander boek dat de moeite waard is rond plots en structuur van boeken is een Engelstalig: Write great fiction – plots & structure van James Scot Bell. Bij Bol.com kan je enkel het e-book kopen, wil je de paperback of een e-book via Amazon, dan kan je het boek via deze link kopen.

Foto: Zakaria Ahada via Unsplash
Vind je de informatie op deze website interessant, dan kan je me trakteren op een virtuele koffie via https://petje.af/blogschrijver.

Op deze website wordt gebruik gemaakt van affiliatelinks. Dit kost je niets, maar telkens je iets koopt via een affiliatelink op deze website, krijg ik een kleine vergoeding. Wil je meer weten over affiliatelinks, lees dan deze blogpost: geld verdienen met bloggen: affiliatemarketing

Lees ook bij Blogschrijver:

Schrijftips van John Grisham
Tools om een boek te schrijven – deel 1 – 5 tips
Met deze 7 stappen begin je aan een boek te schrijven

Over de auteur 

Bo Vickery is een selfpublishing auteur die door haar lezers de Belgische Dan Brown wordt genoemd. Wil je meer weten? Lees de pagina Over Mij.

  • Home
  • /
  • Blog
  • /
  • Hoe schrijf je een verrassende plotwending?

Tags

deus ex machina, films, plot, plottwist


Voor je weggaat, misschien lees je in deze blogs ook nog iets interessant?

Welk lettertype gebruiken voor mijn blog of website?

Betere webteksten op je blog of website – 9 tips

Ontvang gratis tips van Blogschrijver!

>
Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial